De Antwerpse liberalen maken zich ernstige zorgen over de gevolgen van de nieuwe belastingen van de provincie. Doordat N-VA en Vooruit de provinciale opcentiemen verhogen, zullen handelaars sowieso meer betalen op hun panden maar dreigen bovendien historisch zwaarbelaste handelskernen zoals de Bredabaan in Merksem of de Turnhoutsebaan in Borgerhout disproportioneel harder getroffen te worden. Merksems districtsraadslid Bavo De Mol (Open Vld+MXM Anders): “Met de N-VA is het al jaren stilstand voor de middenstand. Nu gaat men ook nog eens handelskernen zwaarder belasten. Ondernemers op moeilijke plaatsen verdienen steun, maar krijgen een zoveelste messteek van dit bestuur.”
Waar men in Nederland erin slaagt om ook in kleine steden, kernen en voorsteden levendige handelskernen te maken en te behouden, hebben heel wat handelskernen in Antwerpen en de rest van Vlaanderen het enorm moeilijk. Een deel van de verklaring hiervoor schuilt in een betere ruimtelijke ordening en betere mobiliteit. Maar een zeer belangrijk verschil zit hem in belastingen, één van de belangrijkste randvoorwaarden voor ondernemers.
Vroeger werd de Bredabaan de “gouden kilometer” genoemd vanwege de astronomische omzet die de handelaars draaiden. Dat veranderde met de grote stadsvlucht en de wildgroei van handelspanden buiten stads- en dorpskernen in de jaren 70. Wat echter niet veranderde waren de hoge kadastrale inkomens. Dat zorgt ervoor dat handelskernen zoals bijvoorbeeld de Bredabaan in Merksem, de Turnhoutsebaan in Borgerhout, de Abdijstraat op het Kiel vandaag historisch hoge grondlasten kennen.
Met de plannen van N-VA en Vooruit om de provinciebelasting te verhogen, dreigen alle handelaars meer belasting te gaan betalen op hun panden en zullen bovendien deze kernen disproportioneel hard getroffen worden. Dat komt doordat de onroerende voorheffing wordt berekend op de kadastrale inkomens, die sinds de jaren 70 niet meer herzien zijn en sowieso voor handelspanden hoger liggen dan voor woningen. Deze historische scheeftrekking wordt nu versterkt door de verhoging van de provinciale opcentiemen.
Oppositiepartij Open Vld trekt dan ook aan de alarmbel. In een vorige legislatuur onderhandelden de liberalen dat er een gerichte verlaging van de opcentiemen moest komen voor deze handelskernen, zoals mogelijk gemaakt door de Vlaamse regering. Dit botste echter op weerstand van N-VA, nochtans bevoegd voor middenstand. Na het vertrek van Open Vld uit de coalitie werd de belastingverlaging geschrapt.
Merksems districtsraadslid Bavo De Mol (Open Vld+MXM Anders): “Met de N-VA is het al jaren stilstand voor de middenstand. Nu gaat men ook nog eens handelskernen zwaarder belasten. Ondernemers verdienen steun, zeker wanneer ze op moeilijke plaatsen proberen te ondernemen. Van dit bestuur krijgen ze een zoveelste messteek. Dit is niet alleen een drama voor deze handelaars, maar ook voor de buurten die snakken naar heropleving.”
Het KI en de onroerende voorheffing uitgelegd
- Het kadastraal inkomen is een onderdeel van de federale inkomstenbelasting. Het is ooit uitgevonden om inkomsten uit onroerende goederen in te schatten. Op die manier kon de overheid belastingen heffen op wat vermoedelijk verdiend werd met huurgelden in plaats van te vertrouwen op wat mensen invulden op een aangifte.
- Omdat men ervan uitgaat dat je meer inkomsten haalt uit een handelspand, zal het KI van een handelspand steeds hoger liggen dan dat van een woonhuis.
- Het KI is totaal verouderd en wordt op een hele resem dingen berekend. Zelfs het aantal badkamers in een huis.
- Het plan was om elke 10 jaar het KI van elk onroerend goed in België te herzien. Dit bleek uiteraard administratief totaal onmogelijk. Daarom is men in de jaren 70 gestopt met de zogenaamde “perequatie van het KI” en overgestapt op de indexatie van het KI. De indexatiecoëfficient van 2025 is 2,2446. Dat houdt in dat je het KI van je onroerend goed grosso modo maal twee mag doen.
- Hierdoor spelen omgevingsfactoren van de jaren 70 nog steeds mee in de berekening van het KI van veel buurten, los van of die omgeving vandaag nog altijd aantrekkelijk is of niet.
- Vroeger werd er een voorheffing geheven op die kadastrale inkomens. Vandaar de term “onroerende voorheffing”.
- Door de regionalisatie van deze voorheffing werd deze een volwaardige en op zichzelf staande Vlaamse grondbelasting.
- De berekeningsbasis blijft echter dezelfde, namelijk het (geïndexeerde) kadastraal inkomen.
- Op deze onroerende voorheffing heffen zowel de provincie als de gemeente opcentiemen. Hoewel de naam suggereert alsof dit maar een ‘percentje’ is, bedraagt de belasting via de opcentiemen, ondertussen meer dan de onroerende voorheffing zelf. De provincie verhoogt nu de opcentiemen van 145 naar 160. Dat betekent de onroerende voorheffing maal 1,6. De gemeente heft nog een groter veelvoud opcentiemen op de onroerende voorheffing, namelijk 850.
- Vroeger werden de gemeentelijke opcentiemen bepaald op niveau van de ganse gemeente. Dankzij toenmalig Vlaams minister van Financiën Bart Tommelein (Open Vld) kunnen gemeenten zelf kiezen om de opcentiemen op bepaalde plekken te verlagen in hun gemeenten.
- Scheefgetrokken kadastrale inkomens beïnvloeden dus ook de onroerende voorheffing.
- Dit heeft verregaande gevolgen. Het duwt huurprijzen kunstmatig de hoogte in omdat de kadastrale inkomens en de onroerende voorheffing doorgerekend worden in de huurprijs. Op deze manier stemt deze niet meer overeen met wat de marktconforme prijs zou zijn.
- Hierdoor kunnen buurten die het moeilijk hebben zich niet aantrekkelijk in de markt zetten en wordt heropleving onmogelijk. Jonge starters zien er geen kansen om iets uit te proberen. Ketens laten deze straten links liggen omdat de business case niet klopt.
- Dit zorgt voor grootschalige verloedering, in het hart van heel wat districten, die bovendien ook de bewoning boven en rond handelspanden treft.
- Deze panden zijn wel nog interessant voor personen die bereid zijn om de hoge huur of belastingen te betalen om geld wit te wassen.
Foto: Vlaamse Gemeenschap (Onroerend Erfgoed) – CC BY 4.0, via Wikimedia Commons (Antwerpen Bredabaan 567-565 - 269851 - onroerenderfgoed.jpg)
