De federale regering heeft officieel een wetsontwerp ingediend om het effect van de lijststem bij verkiezingen te neutraliseren. Verwacht wordt dat de Kamer van Volksvertegenwoordigers dit najaar over het ontwerp zal stemmen. Kamerlid Steven Coenegrachts reageert opgetogen op de doorbraak van een dossier waar liberalen al jaren voor ijveren. Zijn collega in het Vlaams Parlement, Tom Ongena, heeft op zijn beurt een voorstel klaar om de lijststem ook bij de Vlaamse verkiezingen volledig af te schaffen.
“Zonder ‘de pot’ aan lijststemmen zal de volgorde van de kandidaten bij verkiezingen een minder grote rol spelen. Kiezers krijgen zo meer rechtstreeks zeggenschap over wie hen mag vertegenwoordigen in de verschillende parlementen. Een belangrijke versterking van onze democratie,” aldus Coenegrachts en Ongena.
Het principe om het effect van de lijststem af te schaffen is een oud liberaal speerpunt dat de kiezerswil centraal stelt. Door de neutralisatie van de lijststem tellen de voorkeurstemmen van de burger rechtstreeks en doorslaggevend mee bij de zetelverdeling en de aanduiding van verkozenen. Dit versterkt de rechtstreekse democratie en legt de feitelijke keuze weer volledig in de handen van de kiezer.
Eerder diende Steven Coenegrachts in de Kamer samen met collega-Kamerleden uit de meerderheid Eva Demesmaeker (N-VA), Franky Demon (CD&V) en Michel Demaegd (Les Engagés) al een wetsvoorstel in om hetzelfde doel te bereiken. Dat de federale regering nu zelf met een formeel wetsontwerp komt, verwelkomt hij als een grote stap voorwaarts.
"Van wie het voorstel komt is niet belangrijk, wel dat het gerealiseerd wordt. Wij strijden al lang voor een eerlijker en rechtstreekser kiesstelsel waarin de stem van elke individuele burger echt het verschil maakt. Dat de regering dit nu overneemt, is een fantastische zaak. Wij zullen dit ontwerp vanuit de oppositie dan ook met volle overtuiging steunen." zegt Steven Coenegrachts.
Initiatief in het Vlaams Parlement
In navolging van het federale niveau dient Vlaams Parlementslid Tom Ongena samen met Egbert Lachaert een voorstel van bijzonder decreet in om de devolutieve werking van de lijststem ook bij de verkiezing van het Vlaams Parlement integraal te schrappen. Nadat Vlaanderen in 2021 al de lijststem afschafte voor de gemeenteraads- en provincieraadsverkiezingen, trekt dit initiatief die lijn door naar de gewestverkiezingen.
Vlaams Parlementslid Tom Ongena benadrukt het belang van deze gelijkschakeling:
"Het is niet te verantwoorden dat burgers bij federale, Europese en lokale verkiezingen een ander kiesstelsel voorgeschoteld krijgen dan bij de Vlaamse verkiezingen. We moeten af van het systeem waarbij partijhoofdkwartieren via de lijstvolgorde bepalen wie in het parlement zetelt. Met ons voorstel van bijzonder decreet stemmen we de regels af op het federale niveau en krijgt de individuele voorkeurstem van de Vlaming ook in het Vlaams Parlement de doorslaggevende stem die hij verdient." besluit Tom Ongena
