Ondanks het budget voor kinderopvang sinds 2014 bijna verdriedubbelde zijn er netto amper plaatsen bijgekomen en verloor de gezinsopvang zelfs plaatsen. Volgens Anders. een voorbeeld van massale geldverspilling aan een falend centralistisch model. Voor jonge gezinnen en werkende ouders betekent dit dagelijkse stress, wachtlijsten en een rechtstreekse belemmering om hun leven en loopbaan uit te bouwen. Fractieleider Egbert Lachaert (Anders.) dient daarom een voorstel in om hele systeem fundamenteel te herzien. Anders. stelt voor om het subsidiemodel te vervangen door een vraaggestuurd kindbudget dat ouders zelf kunnen uitgeven aan wat zij de beste oplossing voor hun noden vinden. Lachaert: “In plaats van staatsopvang op te dringen, geef gezinnen zelf het budget en de vrijheid om de opvang te kiezen die zij willen”, stelt Lachaert.
Het vinden van een kwalitatieve en betaalbare kinderopvang is voor duizenden jonge Vlaamse gezinnen een dagelijkse bron van grote frustratie. Ouders die willen werken of ondernemen, botsen maanden vooraf op volzette crèches en administratieve doolhoven. Wie geen opvang vindt, moet soms ervoor kiezen om minder te gaan werken. Het tekort aan opvangplekken vormt zo ook een bedreiging voor de Vlaamse welvaart. Bedrijven vinden geen personeel omdat jonge ouders thuis vastzitten.
De feiten zijn vernietigend. Sinds de invoering van het decreet kinderopvang in 2014 is het Vlaamse budget voor kinderopvang geëxplodeerd van 517,3 miljoen naar meer dan 1,55 miljard euro per jaar. Ondanks die verdriedubbeling van de middelen kwamen er netto amper 1.135 plaatsen bij. De gezinsopvang, traditioneel de meest flexibele en nabije vorm van opvang, werd door de Vlaamse regelzucht zelfs gedecimeerd met een verlies van 11.902 plaatsen.
Tegelijkertijd worden creatieve initiatieven zoals bedrijfscrèches of zelfstandige onthaalouders gefnuikt. In plaats van het systeem te hervormen, blijft de Vlaamse regering miljarden pompen in een centralistisch opvangmodel. Met holle beloftes over 10.000 extra plaatsen probeert Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez de werkende ouders geruststellen. Tegelijkertijd smoort Agentschap Opgroeien alle ondernemingszin op het terrein in de kiem. Kinderopvangintiatieven worden opgesloten in een systeem met trappen waarbij sommigen subsidies krijgen, sommigen een beetje en anderen niet. Ouders die vanwege de locatie of hun voorkeur een kinderopvang kiezen, worden daarom soms financieel afgestraft. Op de koop toe zorgt de bureaucratie ervoor dat er geen plaatsen bijkomen waardoor ouders vaak zelfs geen echte keuze hebben.
Voor Anders. is het onaanvaardbaar dat werkende Vlamingen hiervan het slachtoffer zijn. Volgens Anders. is het ook niet de taak van de overheid om van bovenaf te bepalen waar en hoe een crèche moet komen, maar wel om te zorgen voor kwaliteitscontrole en gelijke startkansen.
Daarom schuift fractieleider Egbert Lachaert een radicaal alternatief naar voren: schaf het bureaucratisch onderscheid tussen de verschillende gesubsidieerde trappen af en voer een kindbudget in als rechtstreeks trekkingsrecht voor elke ouder. In dit vraaggestuurde model volgt het budget het kind en de inkomenssituatie van het gezin, ongeacht of ouders nu kiezen groepsopvang of onthaalouders. Jaarlijks stelt de overheid vast wat het referentiebedrag is voor een dag kinderopvang waarin de belangrijkste basiskosten verwerkt zitten. Net zoals nu zouden ouders zelf een stuk betalen naargelang hun inkomen met een maximumtarief. Vandaag kost een dag kinderopvang 94,50 euro per kind. Een gezin met een laag inkomen betaalt dan zelf 4 euro en krijgt 90 euro kindbudget. Een gezin met een zeer hoog inkomen betaalt het huidige maximum 35,89 euro en krijgt 58 euro kindbudget. Zij mogen dit kindbudget uitgeven aan het kinderopvanginitiatief dat zij willen. Hierdoor krijgen initiatiefnemers ineens veel meer ruimte om te ondernemen waar de nood het hoogst is en kan je meer dan 400 miljoen euro besparen op overheidsbureaucratie.
Vlaams Parlementslid en fractieleider Egbert Lachaert (Anders.): “Elf jaar centralistische planeconomie heeft ons bijna drie keer zoveel belastinggeld gekost voor quasi nul extra opvangplaatsen. Dat is het harde bewijs dat meer overheid niet de oplossing is. Jonge ouders willen de vrijheid om te werken en hun leven op te bouwen, en ondernemers willen de ruimte om plaatsen te creëren waar gezinnen er om vragen. Met ons kindbudget geven we ouders keuzevrijeheid en creëren we opportuniteiten voor ondernemers.”
